Tarixə nəzər saldıqda bir daha şahidi oluruq ki, kütlə halında dünyanın bir çox ölkələrinə səpələnmiş, vətəni olmayan mürtəce ermənilər taleyin bizim bəxtimizə yazdığı qara səhifələrin ən son nöqtəsi, ən acı təzahürüdür. Oğuz igidlərinin qəhrəmanlıq meydanlarında, Koroğlu dəlilərinin igidlik göstərdiyi tarixi torpaqlarımızda Ermənistan xülyasını gerçəkləşdirməyə çalışan mənfur, qatil, bədniyyət bir millətdir erməni xalqı.
Ölkəmizi parçalayaraq tarixi torpaqlarımıza yerləşdirilən təcavüzkar bir xalqla bərabər yaşamaq başımıza hansı faciələri açmadı, hansı bəlaları yaşatmadı. Bu faciələrdən biri 31 mart Azərbaycanlıların Soyqırımı Günüdür.
Dünyada baş verən ən dəhşətli faciələrə nəzər salsaq, mütləq görərik ki, hamısının altından bədxah erməni xalqının nümayəndəsi yatır, hamısında erməni millətinin əli var.
Nədənsə təcavüzkar erməni millətini, erməni xalqını Nizami Gəncəvinin “İsgəndərnamə” poemasında verilən bir ölkəni talan edən yəcuclara bənzədirəm. Düşünürəm ki, Azərbaycanı xoşbəxt olmağa cəhd göstərən bir ölkə saysaq, xoşbəxtliyə hər dəfə bədbəxtlik gətirən, xoşbəxtlik planlarını alt-üst edən yəcuclara ermənilər demək daha doğru olar. Çünki hər pisliyin, hər şərin, hər bədbəxtliyin altında bu erməni millətinin, erməni xalqının və onlardan törəyənlərin əli var.
Tarixdən hamımıza məlumdur ki, 1828-ci il fevralın 10-da Rusiya ilə İran arasında bağlanan Türkmənçay sülh müqaviləsinə əsasən, İranda məskunlaşan ermənilərin Şimali Azərbaycana köçürülməsi nəzərdə tutulmuşdur. 1828-1831-ci illərdə İran ərazisindən 130 min erməni İrəvan quberniyasında və Qarabağda məskunlaşdı. Buna baxmayaraq İrəvan xanlığında azərbaycanlıların çox olması (Azərbaycanlıların tarixi torpaqlarında çox olması təbii sayıla bilər), bölgədə demokratik vəziyyət çarizmin “erməni amilindən Qafqazda etibarlı dayaq kimi istifadə edilməsi” üçün kifayət deyildi, ona görə də belə bir vəziyyətdə ciddi tədbirlər həyata keçirməyi düşünürdü. Bu baxımdan çar Rusiyasının ermənilərin yaltaqlığı ilə irəli sürdüyü ilk addım bölgəni tam ələ keçirmək üçün “türksüzləşdirmək” siyasəti idi. XIX əsrin sonlarında yaranan və tərkibi ermənilərdən ibarət olan “Armenaka”, “Hnçak”, “Daşnaqsütyun” partiyalarının əsas işi Qarabağ, İrəvan quberniyası və Türkiyənin bəzi ərazilərini ələ keçirməyi, “türkü və kürdü hər yerdə, hər bir şəraitdə” məhv etməyi genişmiqyaslı soyqırımı siyasəti həyata keçirməyi qarşılarına məqsəd qoydular. Rusiyanın hərbi hazırlıq təlimlərində erməni silahlı dəstələri hazırlandı. Rusiyada baş qaldıran burjua-demokratik inqilab və bu inqilabın ölkədə yaratdığı hərc-mərclik kəmfürsət ermənilərin Bakı, Şamaxı, Quba, Lənkəran, Gəncə, Zəngəzur, İrəvan, Göyçə bölgələrində dəhşətli qırğınların həyata keçirməsinə şərait yaratdı. Mənfur ermənilər bu fürsətdən istifadə edib sadaladığımız bölgələrdə misli görünməmiş faciələr həyata keçirdilər.
Erməni terror təşkilatlar İrəvan quberniyasında ilk soyqırımı nəticəsində 900 min azərbaycanlını doğma yurd-yuvasından didərgin saldı, mülklərini taladı.
Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı ikinci ən dəhşətli soyqırımı 1918-1922-ci illərdə həyata keçirilmişdir. Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti tərəfindən soyqırımı faktlarını araşdıran Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının sənədində deyilir:
“Yaxşı silahlanmış, təlim keçmiş erməni əsgərlər çoxlu miqdarda pulemyotların müşayiəti ilə hücum edirdilər. Ermənilər müsəlmanların evlərinə soxulub, sakinləri qırır, onları qılınc və xəncərlərlə doğram-doğram, süngülərlə deşik-deşik edir, uşaqları yanan evin alovları içərisinə atır, üç-dörd günlük çağaları süngünün ucunda oynadır, öldürülən valideynlərin südəmər körpələrinə rəhm etmir, hamısını öldürürdülər”.
Erməni silahlı dəstələri 3 gün ərzində 30 minə yaxın dinc əhalini vəhşicəsinə qırmışdılar.
1918-ci il hadisələrini qələmə alan bir çox tarixçilərimiz ermənilərin azərbaycanlılara qarşı apardığı soyqırımı geniş, təfsilatı ilə əks etdirən kitablar yazmışlar. Seyidağa Axundzadə “Mart hadisəsi” 1918 və yaxud “Nuru paşa ordusu tərəfindən Bakının işğalı” (1919) kitablarında Bakıda erməni silahlı dəstələrinin ağlasığmaz vəhşiliklərini olduğu kimi qələmə almışdır. Qanlı hadisələrin məcradan çıxdığına görən, onun milli müharibə vahiməsindən ehtiyat edən şura höküməti qırğının dayandırılması adı ilə erməni silahlı qüvvələrini rus qoşunları ilə əvəz etdi. Bu zaman yenə hiyləgər erməni xalqı öz köhnə maskasını geyindi və müsəlman məhəllələrini avtomobillərlə bir-bir gəzərək əhalidən üzr istəməyə başladı ki, “ ...biz heç vaxt sizə qarşı bu hərəkətləri etməzdik, bizi sizə düşmən etdilər, biz iki qardaşın arasına girdilər”. Bu hərəkətləri ilə öz çirkin daxili dünyalarını açıb göstərən erməni xalqı bir daha sübut etdi ki, bu millətin insanlıqdan heç bir xəbəri yoxdur. Hər cür alçaqlıq və çirkinliyə sahib olan bu millət Allahın “Quran”ında və N.Gəncəvinin “İsgəndərnamə” poemasında təsvir olunan yəcuc adlı bir tayfadan daha dəhşətli, daha yırtıcı xislətə sahibdir.
Yəcucları tanıyan, onların çirkin xislətinə bələd olan xalq öz işini ehtiyatlı tutmağa çalışır, İskəndərə şikayət edərək ondan kömək istəyir. İskəndər də böyük bir Çin səddi çəkərək onları yəcucların hücumundan qorumuş olur.
Biz azərbaycanlılar xisləti çirkinlikdın yoğrulan erməni xalqının masqalanaraq bizə göstərdiyi məzlum, yazıq simasına hər dəfə aldanaraq onlara hər dəfə qucaq açırıq, süfrəmizin başında oturduruq, onlar da bizim mərhəmətli qəlbimizdən, humanist fikirlərimizdən istifadə edərək hər zaman əlinə fürsət keçdikdə öz xarakterini ortaya qoyur, amansız qətliamlar törətməklə soyumuzu kökündən kəsməyə çalışırlar. Mənfur erməni millətinin bizə etdikləri heç vaxt unudulmayacaq.
1918-ci ildə Şamaxı qəzasında kütləvi soyqırımı zamanı 53 kəndi darmadağın edən erməni quldur dəstələri 8027 azərbaycanlını vəhşicəsinə qətlə yetirmişdir. Şamaxı qırğınını təhqiq edən Ə.Xasməmmədov 1919-cu ilin 12 aprel tarixində “Azərbaycan” qəzetində çap etdirdiyi məlumatda yazır: “Şamaxının yalnız xarabalıqları qalmışdır... Şəhərin 15 minlik əhalisindən sağ qalanlar Zaqafqaziyaya dağılmış, əllərində qoltuq ağacı və bellərində torba qapı-qapı gəzərək dilənirdilər ki, acından ölməsinlər... Onlar türk qoşunları Azərbaycana gəldikdən sonra öz el-obasına qayıtmışlar”.
1912-ci il Mart hadisələrində təcavüzkar və kəmfürsət erməni xalqı Azərbaycanın Quba, Qusar, Xaçmaz, Lənkəran, Göyçay, Kürdəmir ərazilərində də soyqırımı qəddarlıqla həyata keçirmişlər. Qubada 36 mindən çox kişi, qadın və uşaq öldürülmüş, 167 kənd talanmış, yerlə-yeksan edilmişdir.
2007-ci ilin aprelində Quba şəhərində stadionun tikintisi zamanı təsadüfən tapılmış kütləvi məzarlıq Quba şəhərinin şimalında, Qudyalçayın kənarında yerləşir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun əməkdaşları tədqiqatı nəticəsində məzarlığın 1918-ci ildə ermənilərin yerli dinc əhaliyə qarşı törətdikləri soyqırımla bağlı olduğu təsdiqlənib.
1912-ci ildə Cənubi Azərbaycanın qərb bölgəsində - Urmiya, Səlmas, Xoy, Maku, Sulduz, Qoşaçay, Şərəfxanı şəhərləri və ətraf kəndlərdə erməni hərbi birləşmələrinin törətdikləri soyqırımı amansızlıqla yerinə yetirilmişdir.
Hətta Türkiyə İrana köçən xristian-assurlar – 12 min ailə bu ərazidə ermənilərin xristian müharibəsinə qoşulmuşdur. Tədqiqatçıların araşdırmalarından aydın olur ki, “ermənilərə və assurlara hər cəhətdən kömək və istiqamət verən çar Rusiyası və qərb dövlətləri azərbaycanlılara qarşı soyqırımı əməliyyatını Arazın hər iki sahilində eyni vaxtda aparılmasını məsləhət görmüşlər”.
Mart soyqırımının əsl hüquqi-siyasi qiyməti Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra verilmişdir. Ulu öndər Heydər Əliyevin “Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” 1998-ci il 26 mart tarixli Fərmanı ilə soyqırımı aktlarına siyasi-hüquqi qiymət verilməsi bu sahədə aparılan tədqiqatlara, həqiqətin üzə çıxarılması istiqamətində səylərin artırılmasına təkan verdi və nəhayət, Ulu Öndər Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti kimi 26 mart 1998-ci il tarixdə 31 mart Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi qeyd olunması barədə Sərəncam imzalamışdır.
Bütün bu faktlar deməyə əsas verir ki, özgə torpaqlarına havadarlarının köməyi ilə sahib çıxmağa can atan, insanlıq simasını itirmiş erməni millətçiləri türk qanına susamış, hər yerdə soyqırımı, terror törətmişlər. Bir əsrdə azərbaycanlılara qarşı iki dəfə-həm ötən əsrin əvvəlində (1918-ci il Mart soyqırımı), həm də əsrin sonunda(Birinci Qarabağ müharibəsində Xocalı soyqırımı) törətdikləri faciələr deməyə imkan verir ki, bu millət, bu xalq vəhşiliyi özünə adət etmiş, saxta görüntüləri ilə evimizə qədər yol taparaq bizi yer üçündən silməyə və torpaqlarımıza sahib çıxmağa can atan qatil millətdir. Bir xalq olaraq başımıza gətirilən haqsız cinayətləri heç vaxt unutmayacaq, ədalətin bərqərar olması üçün savaşacaq, tarixi torpaqlarımızın bir qarışını belə onlara biraxçmayacağıq. Bu gün Ali Baş Komandan hər vəchlə çalışır ki, ötən əsrin və ondan əvvəlki əsrlərdə ölkəmizi idarə edən, torpaqlarımıza qarşı laqeyd münasibətə göz yuman, torpaqlarımıza mənfur erməni xalqının köçürülməsində əli olan vəzifə sahiblərinin buraxdığı səhvləri aradn qaldırsın. Tarixi Azərbaycan torpaqlarının bir qarışını belə düşməndə qoymaq niyyətində olmayan Prezident xalqın istək və arzularını gerçəkləşdirmək üçün gecə-gündüz çalışır. Qoy düşmən bilsin ki, biz bir xalq və millət olaraq başımıza gətirilən faciələrin heç birini unutmayacağıq və Prezidentimizin ətrafında sıx birləşərək torpaqlarımızın hər bir qarışını göz-bəbəyimiz kimi qorumaqla yanaşı, həm də bir qarış torpağımızı belə onlara buraxmayacağıq.

Təranə Adil qızı Nağıyeva
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin
baş müəllimi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Daxil olundu: 30.03.2024 » Oxundu: 412
Xəbər xoşunuza gəldi? Dostlarınızla paylaşın!